أبو المكارم محمود بن أبي المكارم حسنى واعظ

پيشگفتار 32

دقائق التأويل و حقائق التنزيل ( فارسى )

بررسى نكرده ؛ ليك بعض دوستان مشتغل در « مركز نشر ميراث مكتوب » آن را بررسى كرده و طىّ نامه‌اى 72 به نگارنده ، انتساب مضامين آن را به أبو المكارم حسنى رازى مردود شمرده‌اند . 73 از فهرست كتابخانه بر مىآيد كه اثر قلم ابو المكارم در آن باشد و او شأن كاتب در اين مجموعه داشته است . بنا بر اين لا أقل سه اثر از « ابو المكارم محمود بن محمّد بن ابى المكارم حسنى واعظ » مىشناسيم : 1 ) دقائق التّأويل و حقائق التّنزيل ( كتاب حاضر ) . 2 ) بلابل القلاقل - كه دستنوشتى از آن در كتابخانهء مرحوم آية اللّه العظمى سيّد شهاب الدّين مرعشى نجفى - قدّس اللّه روحه العزيز - ، در قم ، محفوظ است . 3 ) هداية العوام في عقائد الأنام - كه خود از آن نام برده ، و هر چند دستنوشتى از آن نمىشناسيم و به دست ما نرسيده ، از نامش چنين بر مىآيد كه در علم كلام بوده باشد . استاد ، حجّة الإسلام و المسلمين دكتر سيّد محمود مرعشى ، فرزند برومند و دانشور مرحوم علّامه آية اللّه العظمى سيّد شهاب الدّين نجفى مرعشى - أعلى اللّه تعالى مقامه - ، در يادداشتى ، چنين به شناسانيدن بلابل القلاقل پرداخته‌اند : تفسير بلابل القلاقل - تأليف ابو المكارم محمود بن محمّد بن الحسنى الواعظ از دانشمندان سدهء هفتم ه . ق است كه در فارس مىزيسته . بلابل القلاقل تفسيرى است روايى و مختصر به ترتيب سوره‌هاى قرآن كريم براى آياتي كه با لفظ « قل » شروع شده و يا لفظ « قل » در آن به كار رفته است . و در كنار نقل روايات از صحابه و تابعين نيز نقل قول مىكند و مشتمل بر ردّ و ايرادهايى است و آنجا كه نظر خود را بيان مىكند با جملهء « مؤلّف كتاب گويد » اشاره مىكند . مؤلّف در مورد انگيزهء كار خود در مقدّمهء كوتاهى كه بر كتاب نوشته ، آورده است : « دوستى مخلص و عزيزى متخصص سالها با اين ضعيف صحبت و محبّت داشت و ميان ما اختلاطى و انبساطى بود ، وقتى از اوقات و حينى از أحيان اشارت كرد تا از كلام ملك علّام هر آيتي كه اوّل آن مبنى است به خطاب قل براى او استخراج كنم و به قدر وسع و طاقت تفسير آن بنويسم و در حقايق و دقايق و معاني آن خوض نمايم . ملتمس آن عزيز مبذول داشته از واجبات و مفترضات دانستم و أجابت آن عزيز فرض ديدم و در تحرير و تقرير آن بكوشيدم و آن را بلابل القلاقل نام نهادم و در إتمام آن از جناب ذو الجلال اعانت خواستم . مرجوا للأجر و